Yıldırımdan Korunma Sistemleri Hakkında Sorular
18 Aralık 2017
TİP 3 ALÇAK GERİLİM PARAFUDR SİSTEMLERİ
8 Ocak 2018
1Ülkemizde uluslararası IEC 62305 Standartı kapsamında hazırlanan Yapı ve Tesislerin Yıldırımdan Korunması standartı TSE EN 62305 olarak yayımlanmıştır. İlgili standart yapılacak risk analizlerine karşı yuvarlanan küre metoduna göre koruma noktaları belirlenerek korumanın yapılmasını öngörmektedir. Bu noktada mesh metodu ve yakalama uçlarının entegrasyonundan Faraday Kafesi tanımı ortaya çıkmıştır ve yine yapılacak mühendislik çalışmaları sonucunda tasarlanan sistemler arasında Faraday Kafesi en güvenli çözüm olarak ortaya çıkmaktadır. Fakat ülkemizde Standart TSE EN 62305 iken kamu kurum ve kuruluşları yönetmeliklerinde Paratoner sistemi istenmektedir.
Paratoner Sistemi
Paratoner sistemi ise Fransız bir derneğin yerel standartı olan NFC17 102 Standartı kapsamında yer alan tanımlar doğrultusunda dizayn edilmektedir. Radyoaktif madde içeren sistemlerin yasaklanması sonusucu içerlerinde bobin ve piezoelektrik kristali gibi maddeler bulunan ve radyoaktif olmadığı için aktif ya da uluslararası terimlerle ESE sistemler pazarda kendilerine yer bulmaktadırlar. Paratoner Sistemi uluslararası standartlarda yer almadığı için yoğun tartışmalara neden olmaktadır. Faraday Kafesinde yer aldığı gibi net hesaplar içermediği için bazı noktalarda itirazlara uğrayan bir sistem olsa da ülkemizde en çok tercih edilen yıldırımdan korunma sistemlerinden biridir. Bu nedenle eğer şartnamede paratoner sistemi yer alıyorsa köşe noktalarda yakalama uçlarıyla entegre bir sistem oluşturulması,inişlerin s koruma mesafesine dikkat edilerek inişin sağlanması yada izoleli iletkenle inişin yapılması sistemin güçlendirilmesi adına önemlidir.
Paratoner sistemlerinin üretimini kolay olması nedeniyle merdiven altı birçok üretim oluşmaktadır. Bu da sektörü ve mühendisliği sıkıntıya düşürmektedir. Bu nedenle korunacak olan tesiste ürün ve sistem kalitesinin en üst seviyede tutulması önerimizdir.
IEC 62305 ve NFC 17102 yi kıyasladığımızda bazı temel farklılıklara rastlıyoruz. Örneğin 60 metreyi aşan yapıların %20 uzunluğunu kapsayan üst bölümlerinin yancıl darbeler karşısında mesh metoduyla korunması IEC 62305 te önemle vurgulanırken, NFC17102 de yancıl darbelere karşı bir önlem öngörülmemektedir. Standartların zıt kaldığı bu durumlarda mühendis tasarım ve sistem bütünlüğü noktasında kendi risk analizlerini mutlaka devreye almalıdır.
Dış Yıldırımlık sistemi ne olursa olsun panolarımızda yıldırımın elektriksel etkilerine karşı korunmak amacıyla mutlaka alçak gerilim parafudr sisteminin kullanılması gerekmektedir. Sistemimize düşebilecek bir yıldırım darbesi tüm tesisi ve cihazları devre dışı bırakabilir bu nedenle bu konuda mutlaka kademeli koruma esasına göre korumayı gerçekleştirmeliyiz.
Dış Yıldırımlık Sistem tasarımında risk analizi yapılması ve ilgili risk kapsamında ve yapının fiziksel durumu baz alınarak özel sistem tasarlanması en doğru yöntemdir. Ayrıca dış yıldırımlık sistem topraklamasında tesisin toprak özgül direnç değerlerine göre hesapların yapılması gerekmektedir. Ek olarak dış yıldırımlık sistemi topraklaması mutlaka eşpotansiyele ayrı bir topraklama yapıldıktan sonra alınmalıdır. Burada eşpotansiyel bağlantı noktası sönümleyici spark gap parafudrlar vasıtasıyla gerçekleşebilir.
Tüm bu detayların proje tasarımının yapılması,ücretsiz keşif, ürün temini, montaj, ölçüm ve raporlama hizmetleri için Yıldırımdan Korunma Merkezi uzman mühendisleri ile iletişime geçebilirsiniz. Teknik destek için teknik@yilkomer.com adresine mail atabilirsiniz.
PARATONER SİSTEMİNDEKİ TARTIŞMALAR
Ülkemizde paratoner sistemleri sürekli tartışma konusu olsa da en yoğun kullanılan sistem olarak paratoner yıldırımdan korunmada ön plana çıkmaktadır.Bunun nedeni ulusal standart TSE EN 62305 ‘ter yer almamasına rağmen yangın yönetmeliğinde paratonerin yer almasıdır.Aslında itfaiyenin istediği doğru bir yıldırımdan korunma sistemidir ancak burada paratoner hem ekonomik oluşu hemde uygulama kolaylılığı nedeniyle daha yoğun olarak kullanılmaktadır.Ancak teknik doğruluk paratoner mi faraday kafesi mi hala tartışılmaktadır.Aktif paratonerlerin aktif kısmı içerisinde bulunan iyon jenarötörünün iyin yayarak yıldırım darbesini çekmesinden gelmektedir.Ayrıca birde radyoaktif paratoner konusu vardır.Kullanımı yasak olan radyoaktif paratonerler radyoaktif maddelerin ışıması sonucunda yıldırımı yakalamaktaydı,yasaklanınca aktif terimi burdan doğru.Radyoaktif madde gitti,aktif sistem geldi.Paratonerlerin doğru çalıştığı bilimsel olarak birçok testinin uygulandığı modelleri de yok değildir.Genellikle Fransa üretimli olan bu başlıklar ülkemizde maliyetinden dolayı çok yoğun olarak kullanılmamaktadır.Genellikle tornacılarda üretilen başlıklar ucuz oldukları için tercih edilmekte bunlarda bizim gözümüzde tek bir yakalama ucundan farksızdır.Bu nedenle eğer ki sistem Paratoner olarak seçilecekse mutlaka kaliteli ve teknik eksikliği olmayan başlıklar seçilmelidir.Paratoner projelerinde bir de soru işareti yaratan konumuz paratoner uygulanan binalarda köşe noktaların boşta kalma durumudur.Bu durum yıldırımın sivri uçları seçmesi ve paratoner ile bu noktalara yandan gelen darbelere karşı koruma açısı sağlayamamış olmamız her zmaan sorgulanmaktadır.Çünkü paratoner her zaman dik düzeyden gelmemekte yan yüzeylerden de gelmektedir.Ayrıca 60 metreyi aşan yapılarda yan darbeleri çok sık görünmektedir.Bu nedenle yılkomer yıldırımdan korunma merkezi olarak paratoner projelerinde sivri noktaların korunması ve yan yüzey darbelerine karşı mutlaka önlem almaktayız.Paratoner uygulamaları tartışadursun biz her zaman izoleli iniş sistemlerinin ve AG Parafudr kullanımının önemini vurgulamaya devam edeceğiz.
İster Paratoner sistemi kullanılsın ister Faraday Sistemi mutlaka 3 konu önemlidir;
1-Yıldırım Risk Analizi
2-AG Parafudr Tasarımı ve Uygulaması
3-İnişlerde s koruma mesafesine dikkat edilmeli ve izoleli ini sistemi tercih edilmelidir.
Paratoner sistem inişleri simetrik 2 farklı yönden yapılmalıdır,ülkemizde ki yaygın uygulama olan çift iniş iletkenin yanyana inmesi çokda standartlarda karşılığı olan bir durum değildir.Simetrik 2 farklı noktadan iniş toprakta potansiyelin bölünmesi ve sönümlemenmenin daha hızlı olması nedeniyledir,ayrıca iniş som bakır olmak zorunda değil,ALMGSİ alaşımlı iniş iletkenleriyle s koruma mesafesi sağlanarak iniş sağlanabilir,ya da ALMGSİ alaşımlı özel iletkenler kullanılmalıdır.
Paratoner sistemi tesis topraklaması ile mutlaka eşpotansiyele alınmalıdır.20metre öteye topraklama yapılması gibi kurallar batıl inançlarımızdandır ancak bilimsel değildir.Çünkü yıldırım darbesi 2km yarıçapta etki etmektedir.Eşpotansiyele alınan sistemler üzerinde spark gap sönümleyici gibi özel ürünler kullanımı önemlidir.Böylece daha güvenli eşpotansiyel bağlantı sağlanmış olacaktır.Yapılan tüm çalışmalarda olayın bir bütün olduğu birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceği önemlidir.Dış Yıldrıımlık,İç Yıldırımlık ,Topraklama ve Eşpotansiyel sistem çalışmaları bütünleşik yönetilmelidir.
Ücretsiz keşif ,tasarım ,projelendirme ve uygulama için Yıldırımdan Korunma Merkezi mühendislerine haftanın 7 günü ulaşabilirsiniz;
Yılkomer Değerlerinizi Korur!
21 Comments
Faraday kafesi tercih edilmelidir.Ağ biçiminde olduğundan topraklama kalitesi paratonere göre daha iyidir.Ayrıca dış elektromanyetik alanları dışarıdan içeriye ve içeriden dışarıya geçirmez.Böylelikle üstün bir koruma sağlar.Bunun dışında paratoner merdiven altlarında bile üretilmeye başlandığından şu aralar ona güvenmek mümkün mü bilemiyorum.
faraday kafesleri, hem yıldırıma karşı her taraftan bir koruma sağlar hem de yapısı neden ile elektromanyetik dalgaların girmesine ya da çıkmasına izin vermez.
güzel bir özellik olsa da doğal bir jammer görevi görüp bina içinde cep telefonu kullanılmasını nerde ise olanaksızlaştıracaktır.
paratonerler bildiğim kadarı ile aktif ve pasif oluyor. aktif olanları bir nükleer malzeme ile imal edilip bu malzemenin yaydığı pozitif ya da negatif kutuplamaya göre çalışıyor ve kendi dalga boyunun tersi yıldırıma karşı daha iyi koruma sağlıyor.
pasif olanları ise iletken bir çubuktan ibaret olsa da iki kutbu da çekebilmesi daha iyi bir özelliktir.
faraday kafesleri jammer etkisi nedeni ile telefonların çekmesini tamamen engellemese de telefonların şebekeye bağlanmasını zorlaştırır hem sizin bağlantı kaliteniz düşer hem şebekeyebağlanmak için
çok işlemci ve dolayısı ile batarya kaybına yol açar, oluşan aşırı harcama hem bataryayı hem telfonu
telefonu ısıtır. güzel bir sonuç sayılmaz pek.
bittabi wifi vs diğer kablosuz aletlerin de kulanımını kısıtlayacaktır.
anlaşıldığı üzere iki sistemin de kendine göre artısı ve eksisi var.
faraday kafesi zaten tüm binayı saran paratornerdir. aynı mamulun birden fazla alınması masrafı arttırır. faraday kafesi de böyle.
siz, telefon sinyalleri pek önemli değil, o bina içinde sabit trelefon kullanırım, wifi şbekesi bina dışına çıkmayacak, telsiz vs kullanılmayacak derseniz tabi ki de faraday daha güvenlidir.
ki aslında hastahane ve cami gibi telefon sinyallerinden muzdarip binalarda faradaay kafesi çok fonksiyonel olabilir.
diğer taraftan fabrika-depo gibi kombine yapılarda telsiz-wifi tip cihazlar çok kullanılır. bu yapılara faraday kafesi kuıllanılması hoş olmaz.diğer yandan faradaay kafesinin en önemli özelliği birden fazla topraklamadır.
paratoner tesisatlarında şebeke topraklamasına çok uzak noktadan tek bir topraklama koyabilirsiniz. bu sizin yıldırımın şebeke hattına ulaşmasını engellemesini sağlar.
oysa ki faradaay kafeslerinde birden fazla şase, iki toprağın yakınlaşmasına neden olacaktır. bu da özellikle trifaze çalışan binalarda sorun yapabilir.
Duvar kroşe leri galvanizli saçtan olsa ne olur
yıldırımdan korunma mühendislik gerektirir. gerçek bir koruma için daha yüksek maliyetli olmasına rağmen faraday kafesi kullanılmalıdır. Paratoner sistemleri dış yıldırımlık olarak ve geçer tesislerimizi tam olarak koruyamaz.
Ülkemizde IEC 62305 standartı geçerlidir.Bu nedenle faraday kafesi sistemi uygulanmalıdır.İzolasyonlu iletken kullanılarak ve eşpotansiyel sağlanarak sistemlerin kurulması en güvenilir sistem kurulumu oluşmasını sağlar.Unutulmaması gereken konu ise kademeli olarak B sınıfı ,C sınıfı ve D sınıfı parafudr sisteminin kullanılmasıdır.
Faraday kafesi her geçen gün kullanımı artıyor. Daha sağlıklı ve güvenli bir sistem olarak görüyorum. Paratoner sistemleri daha merdiven altı sistemler olarak görüyorum. Kısacası faraday kafesi
Insanlar genelde faraday kafesini ovmus ama maliyeti yuksek eger isinizi goruyorsa paratoner yeterlidir paratonerle faraday kafesi biraz farkli sanki
Paratoner standardı TSE K 122 2012 yılında mülga oldu. TS EN 62305 e göre proje yapılmalıdır. Ona göre periyodik kontrol yapılmalıdır.
Duvar kroşe leri tamamı galvanizli olsa bir şey olurmu
Paratoner sistemi açık alanların korunmasında kullanılmalıdır ancak yapı ve tesisler faradaydan vazgeçilmemelidir.
Faraday kafesi uygulamaları giderek artıyor. Ama maliyeti insanı düşündürmüyor değil. Binanın önce risk analizi yapılarak bu değer kapsamında paratoner mi faraday kafesi mi seçilmeli. Özetle binaya göre kuracağınız sistem değişkenlik gösterir. Yine de faraday kafesi paratonerin yanında daha güvenli olduğu söylenebilir.
faraday kafesi en güvenilir sistem paratoner fabrika gibi sistemleri korumuyor bütün hatlar yanıyor belki biraz ilk maliyeti yüksek ama faraday kafesi en güvenilir oranı
Paratoner daha local bir alan için yeterli olabiliyor ama fabrika veya riskin büyük olduğu yerlerde yetersiz kalıyor Faradey kafesi daha kullanışlı , birde kullanım yeri etkili bu durumda sadece oturduğunuz yer için ise paratoner bu görevi görebiliyor ama iş alanlarında faradey kafesi daha etkili..
zengine FARADAY(pasif ama etkili), fakire PARATONER(aktif ve etkili)
Sizce tesislerde hangisi tercih edilmeli paratoner mi yakalama ucu mu yorumlarınızı bekliyorum
2 yıl önce işletmemize AG Tip 1+2 parafudrlar tesis ettirdik.Bunların ne gibi kontrolleri veya bakımları vardır?
Yıldırım üşmesinde çalışıp çalışmayacaklarından nasıl emin olabiliriz?Yılkomer bunların yılda bir kez kontrollerini
yapmıyormu?
paratoner kontrolü kanu ni bir sorumlulukmudur
cezasi var midir ?
size tamamen katılıyorum lakin örnek veriyorum ülkemizde misal basit alınması gereken bir itfaiye raporu için insanlar en ucuz tesisatlı paratoner tesisatlarını seçiyorlar maksat korunmak diil tamamen denetimlerden geçmek.
8 kat üç bloktan oluşan siteye ihtiyaç mıdır
Paratonerler Aile,Çalışma ve Sosyal Hizmetler bakanlığının 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanununun ‘İş Ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği kapsamjnda her yıl periyodik ölçüm kontrol ve raporlamasina tabidir. E devlet üzerinde tanimlanmis ekipnet sistemine kayitli Periyodik kontrol yetkilileri tarafından yapılabilmektedir.
Bilgi için Teşekürler