KORUMA VE İŞLETME TOPRAKLAMASININ BİRLEŞTİRİLMESİ

Ülkemizde koruma ve işletme topraklamalarının birleştirilip birleştirilmemesi konusunda birçok tartışma yaşanıyor. Ancak her zaman referans aldığımız IEC 62305 standartı kapsamında bir tesis içerisindeki tüm topraklamaların eşdeğer dirençte olması gerekmektedir. Bir tesiste oluşan ani darbe akımlarının tesis içerisinde dolaşmaması, olası bir yıldırım darbesinde direnci düşük noktaya 25ns de akmaması ancak eşpotansiyelin sağlanması sonucunda gerçekleşir. Bir tesis içerisinde en standart topraklama değeri eşpotansiyel farkın 0,2ohm a indirgendiği değerdir.

*Koruma ve İşletme topraklamasının birleştirilmesi teknik açıdan bir sorun yoktur. Sistemin TT kullanılması zorunlu olmamakla birlikte TN-C Sistemin kullanılmasının birçok artısı bulunmaktadır. Türkiye genelinde fabrikaların, üretim tesislerinin birçoğu TNC sistemi kullanmaktadır. TNC sistem artıları yönünden en modern topraklama sistemidir.

*Topraklama ve İşletme korumasının birleştirilmesinin kaçak akımın çalışmaması ile doğrudan bir ilişkisi yoktur. Mevcut durumda kaçak akım rölesi tipi hatalı olduğu için tutmamaktadır. Kaçak akım ile topraklama değerinin yüksek olmasının da bir ilişkisi yoktur. Kaçak akımın tutmamasının nedeni frekans değerinin uymaması ve harmonik gibi gerilim dalgalanmalarına uyumsuz röle kullanımıdır. Filtreli yüksek frekansta çalışan kaçak akım rölesi kullanırsak bu sorun ortadan kalkar. Röleler arkasına kördür; Siz arkasında işletme ve koruma topraklamasını birleştirdiğinizde röleyi ilgilendiren bir durum değildir. Ön tarafı açık devredir çıkışı kontrol eder. Zaten işletme ve koruma topraklama elektrotları aynı toprakta konumlanmaktadır  bu mantıkla bir multimetreyle kontrol ettiğinizde alarm verir .Aynı lokasyona yapılan topraklamalar zaten kesin bir ayrıma sahip değildir.

*Enerji santrallerinde TT istenmesinin nedeni Tedaşın yönetmeliğinde bu şekilde yer almasıdır. Ancak dayandığı standart noktasında bir netlik yoktur.

*Mantıklı düşündüğümüzde TT sistemin tek bir avantajı var fazın toprakta kısa devre olması durumunda kısa devre akımlarını sınırlar. Kısa devre akımını sınırlamasının da net bir karı yoktur.TT de asıl yıldırım gibi bir darbenin işletmeye girme riski vardır ki trafoyu direk patlatır oldukça risk yaratan bir durumdur.

*TNC sisteme dönersek röleler sorunsuz çalışır, eşpotansiyel sağlandığından darbe geçişleri sınırlanır; Nötr toprak arası gerilim olmayacaktır cihazlara en çok zarar veren bu gerilimde sıfırlanır.

Ek olarak tesis genelinde AG Parafudr sistemi kusursuz olarak tasarlanmalıdır. Bu konu oldukça önemlidir. Bir tesiste eşpotansiyeli sağlıyorsak mutlaka AG Parafudr sistemi TİP 1-2-3 Kademeli korumasına sahip olmalıdır.Trafo AG Çıkışında Probloc Serisi Tip 1+2 100ka korumalar; Tali dağıtım panolarında Protec ASL Tip 1+2+3 Imax 50/100ka korumalı ürünler ve haberleşme hatlarında Tip 3 ürünler kullanılmalıdır. Trafo sistemi yıldırım açısından riskli bir alanda ise Raycap Strikesorb Serisi ürünlerin kullanılması tarafımızca önerilir.

Sonuç olarak İşletme ve Koruma topraklamasının birleştirilmesinde hiçbir sorun yoktur. Kaçak akımda doğru ürün seçildiğinde çalışacaktır. Burada IEC normları ve teknik açıdan TNC sisteminin globalde tercih edilmesi önümüzde duran en önemli referanslardır.