Faz Toprak ve Faz Faz Arası Gerilim Seviyesi Hesabı

Faz – Faz Gerilim ve Parafudr Seçimi | Kök 3 (√3) Kuralı

YILKOMER, parafudru bir “tak ve unut” ürünü değil,
doğru hesaplanmış bir mühendislik bileşeni olarak ele alır.
Bu yazıda kök 3 (√3) kuralını, faz–faz ve faz–toprak gerilim farkını ve bu farkın parafudr seçimine etkisini pratik bir dille açıklıyoruz.

Faz – Faz ve Faz – Toprak Gerilimi Nedir?

Üç fazlı elektrik sistemlerinde iki temel gerilim türü vardır.
Bu fark; sadece ölçüm açısından değil,
SPDn’in nerede ve hangi değerde kullanılacağını belirleyen temel kriterdir.

Parafudrlar üzerinde yazan Uc sürekli gerilim seviyesi,
faz–toprak arası gerilim değerini ifade eder.
Faz–faz gerilimi ise bu değerin kök 3 katı kadardır ve fazlar arasında 120° faz farkı bulunur.

Kök 3 (√3) Formülü ve Anlamı

Üç fazlı sistemlerde faz–faz gerilimi, faz–toprak geriliminin kök 3 katıdır:

Bu matematiksel gerçek, parafudr seçiminde şu prensibi zorunlu kılar:

• Parafudr seçimi faz–faz gerilime göre değil, faz–toprak gerilimine göre yapılmalıdır.
• Uc değeri, sistemin sürekli maruz kaldığı faz–toprak gerilimini güvenli şekilde taşıyabilmelidir.

Parafudr Seçiminde En Sık Yapılan Hata

Bu yaklaşım teknik olarak yanlıştır. Çünkü:

• Parafudrların büyük bölümü faz–toprak hattına bağlanır.
• Yıldırım darbeleri ve ani gerilim darbeleri toprağa yönlendirilir.
• SPD, 400 V faz–faz değerine değil, 230 V faz–toprak gerilimine göre müdahale etmelidir.

Doğru Parafudr Gerilim Seviyesi Nasıl Seçilir?

TN ve TT sistemler için tipik önerilen gerilim seviyeleri aşağıdaki gibidir:

400 V Uc değerli SPD kullanmak, korumanın daha geç devreye girmesine ve ekipmanların
darbelere daha uzun süre maruz kalmasına neden olabilir.

Yanlış Parafudr Seçiminin Teknik Riskleri

• Darbeyi geç algılar, korumayı geç devreye alır.
• Hassas cihazlarda görünmeyen hasarlar oluşabilir.
• Uzun süreli yüksek gerilime maruz kalan SPD, zamanla kendini patlatabilir.
• Sistem çalışıyor görünse bile, gerçekte korumasız kalmış olabilir.

Bu tabloyu özetleyen cümle:

Parafudr Tiplerine Göre Koruma Seviyeleri

YILKOMER Mühendislik Yaklaşımı

YILKOMER için parafudr,
“tak ve unut” ürünü değil, risk analizi ile konumlandırılan bir mühendislik elemanıdır.

Projelerde değerlendirilen başlıca kriterler:

• Topraklama empedansı
• Nötr yapısı
• Sistem tipi (TN, TT vb.)
• Bina sınıfı ve kullanım amacı
• Yıldırım riski ve bölgesel koşullar
• Cihaz hassasiyeti
• Enerji düzeyi ve besleme senaryoları

Her proje için özel SPD yapılandırması uygulanır;
katalogdan rastgele ürün seçimi yerine, önce sistem analiz edilir, sonra SPD belirlenir.

Gerilimi Bilmeden Parafudr Seçilmez

Doğru yaklaşım sırasıyla:

1. Önce sistemi tanımlamak
2. Ardından gerilim seviyelerini doğru hesaplamak
3. Son adımda parafudru seçmek

Kök 3 (√3) kuralı bilinmeden yapılan her SPD seçimi, görünmeyen ama ciddi riskler doğurur.
YILKOMER, bu süreci tahminle değil, hesapla yürütür.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

Faz – faz gerilimi neden parafudr için esas alınmaz?

Çünkü SPD’ler darbeyi toprağa boşaltır ve faz–toprak gerilimine göre çalışır.
Koruma seviyesi faz–toprak hattında tanımlanır.

Her pano için aynı SPD yeterli midir?

Hayır. Ana dağıtım panosu, kat panosu, cihaz önü veya data hattı için
farklı SPD tipleri ve gerilim seviyeleri kullanılması gerekir.

Yanlış seçilmiş SPD tesisata nasıl zarar verir?

Yanlış Uc değeri, darbenin geç algılanmasına, hassas cihazlarda görünmez hasarlara
ve uzun vadede SPD’nin kendini patlatmasına neden olabilir.