Ex Proof Yalıtımlı (İzoleli) Yıldırım İniş İletkeni

Yılkomer olarak uzun süren mücadelemiz sonucunda ülkemizde yavaş yavaş izoleli yıldırımdan korunma sistemi kavramı oturmaya başladı. Ancak IEC normları kapsamında anlatmaya çalıştığımız izoleli yıldırımdan korunma sistemi ülkemizde paratoner sistemine orta gerilim kablosu bağlanmak olarak uygulanmaya anlaşılmaya başlandı. Maalesef dönüp dolaşıp her konu ülkemizde ticari bir hal alıyor ve her zaman teknikten uzak kalıyoruz. Yılkomer olarak izoleli yıldırım yakalama ucu sistemin bir kez daha sizlere anlatmak istedik. Konu can ve mal güvenliğimizi ilgilendiren, yanıcı patlayıcı alanlar için son derece önem arz eden, yangın riskini ve elektriksel sistem zararını ortadan kaldırabilecek çok önemli teknik bir konudur.

Öncelikle bu konu bir ‘SİSTEM’ olarak ele alınmalıdır. İzoleli iletkenin bağlandığı yıldırım yakalama uçları metal yüzeylerde kullanılıyorsa yalıtımlı seçilmelidir. Hatta atlama aralıkları tamamen yalıtkan özellikte olmalı ve atlama aralığı 1500 mm den daha az olmamalıdır. İzoleli iletken yakalama ucuna içten montaj edilmeli darbe geldiğinde yüzeysel temas ortadan kalkmalıdır.İzoleli iletken hem yakalama ucu içerisinde hem de hat boyunca metal bir yüzey ile topraklanmalıdır. Temel olarak adımları bu şekilde sıralayabiliriz.

İzoleli yıldırım iniş iletkeni kullanımı

Öncelikli olarak izolasyonlu yıldırım iniş iletkeninin kiloamper bazında test değeri önem arz etmektedir. 150 kA ile 200 kA aralığında değişen bu değer ex ortamlar için 200 kA dayanıma sahip olmalıdır. Yıldırım iniş iletkenlerinde bahsettiğimiz s koruma mesafesi ex ortamlar için izoleli iniş iletkeni içinde geçerlidir. Bu nedenle özel ‘s’ koruma mesafesini sağlayan iletkenler üretilmektedir. Özellikle yanıcı patlayıcı alanlarda her üretici kablonun ‘s’ mesafesini belirlenmelidir. Genellikle 0,75 ve 0,50 cm mertebesinde çıkan bu mesafe önemlidir. Manyetik alan koruması için ise direk duvara sabitlenmesinde sorun olmayacaktır. Ayrıca üreticiler izoleli iletkenin maksimum kullanılacağı yüksekliği yine testlerle belirlemiştir. Ülkemizde olduğu gibi 100 metre binaya sınırsız şekilde izoleli iletken ile iniş yapmak amacına uygun bir kullanım değildir.

Bina ve çatı uygulamalarında yine izoleli iletken kullanmalıyız.

Yılkomer olarak Almanya’da üretimi gerçekleştirilen HVI serisi ürünleri kullanmaktayız. Long ve Power olarak 2 modeli sistemlerimizde izoleli yıldırım yakalama ucu sistemi ile birlikte kullanmaktayız. Özellikle HVI Power izoleli iniş sistemi 200 kA dayanımlı ve EX ortam sertifikalı olması nedeniyle en güvenli izoleli iniş sistemi olarak adlandırılabilir. Bu konularda en önemli nokta ürünler sertifikasyonu ve test edilebilmesidir. Üretici yayınlayacağı deklerasyonlarla izoleli sistemlerin dayanım kapasiteleri ve exproof özelliklerini vurgulamalıdır.

Patlayıcı tesislerde yine izoleli yıldırım iniş iletkeni kullanılmalıdır.

Sonuç olarak İzoleli Yıldırımdan Korunma Sistemi sistem ekipmanlarından oluşan bir tasarım gerektirir.

• Öncelikle kullanılan alanın özelliğine göre izoleli iletken seçilmeli
• Yakalama Ucu sistemi özellikle metal yüzeylerde yalıtımlı olmalı ve iletken içten geçmeli olmalıdır.
• İzoleli iletken kroşeleri ex proof ve korunma bölgesi zone durumuna göre s koruma mesafeli olarak seçilmeli.
• İletken yüzeyi mutlaka topraklanmalıdır.

GESlerde yine pasif yakalama uçları ve izoleli iletken birlikte kullanılmalıdır.

• İletken yakalama ucu içerisinde topraklanmalı ve yakalama ucu yalıtımlı alanı minimum 1500 mm mesafede olmalıdır.
• İletken sınırsız uzunlukta binadan indirilemez, empedans kayıpları mutlaka hesaplanmalıdır.
• İletken Zone 1 ve Zone 2’de kullanım uygunluk sertifikalarına mutlaka sahip olmalıdır.
• İzoleli iniş sistemi iniş sonunda eşpotansiyele alınmalıdır. Eşpotansiyele alma işlemi spark gap sönümleyicilerle yapılabilir, ex alanlarda spark gap sönümleyicilerde ex proof özellikte seçilmelidir.
• Uygulamada kullanılan tüm sistem elemanları da 200 kA test sertifikasına sahip olmalıdır.